Trong khuôn khổ hợp tác giữa Chương trình Pháp quyền châu Á (Konrad Adenauer Stiftung) của Cộng hoà Liên bang Đức có trụ sở tại Singapore và Viện Khoa học xã hội Việt Nam, trong hai ngày 16 và 17 tháng 3 năm 2010 vừa qua, Viện Khoa học xã hội Việt Nam đã tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề: “Tính phổ biến và tính đặc thù của quyền con người” (Universality and Speciality of Human Rights).
Chủ đề “Tính phổ biến và tính đặc thù của quyền con người” đã đề cập đến những nội dung cốt lõi nhất của quyền con người. Cho đến nay, các cuộc tranh luận của các nhà khoa học trong nước và quốc tế liên quan đến chủ đề này vẫn chưa đi đến thống nhất. Tựu trung, có hai loại quan điểm chủ yếu: loại quan điểm thứ nhất đề cao và tuyệt đối hóa tính phổ biến của quyền con người, ít thừa nhận, thậm chí không thừa nhận tính đặc thù của quyền con người; loại quan điểm thứ hai cho rằng, quyền con người bên cạnh tính phổ biến còn có tính đặc thù, tính đặc thù của quyền con người gắn liền với các yếu tố quốc gia, dân tộc, tôn giáo, văn hoá truyền thống, các điều kiện lịch sử, chính trị, xã hội, v.v..
Hội thảo thu hút gần 100 đại biểu là các nhà khoa học đến từ Cộng hoà Liên bang Đức, Malaysia, Philippines, Singapore và các nhà khoa học Việt Nam thuộc các Viện nghiên cứu trong và ngoài Viện Khoa học xã hội Việt Nam, các trường đại học trong cả nước, như Viện Nhà nước và pháp luật, Viện Sử học, Viện Triết học, Viện Nghiên cứu tôn giáo, Viện Dân tộc học, Viện Nghiên cứu Con người, Viện Phát triển bền vững vùng Nam Bộ, Trường Đại học Luật Hà Nội, Trường Đại học Luật TP. HCM, Khoa Luật Trường Đại học Cần Thơ, Viện Nhà nước và Pháp luật thuộc Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Viện Nghiên cứu Quyền con người thuộc Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, v.v..
Sau phát biểu khai mạc của GS.TS. Võ Khánh Vinh - Phó Chủ tịch Viện Khoa học xã hội Việt Nam, Trưởng ban Tổ chức Hội thảo và của luật sư Clauspeter Hill - Giám đốc Chương trình Pháp quyền châu Á, Hội thảo đã tiến hành 4 phiên trình bày báo cáo và thảo luận. Hội thảo đã nghe tất cả 14 báo cáo của các học giả Việt Nam
Thứ nhất, về tính phổ biến của quyền con người. Tất cả các học giả đều thừa nhận tính phổ biến của quyền con người gắn liền với những thuộc tính vốn có của con người, không phân biệt dân tộc, tôn giáo, giai cấp, giới tính, v.v.. Tính phổ biến thể hiện nhận thức chung của nhân loại đối với quyền của con người, đó là mục đích chung, nguyện vọng chung của tất cả mọi cá nhân trong xã hội. Trên phương diện triết học, tính phổ biến được xem xét gắn với phạm trù cái chung; trên phương diện lịch sử, tính phổ biến được xem xét gắn với bản chất tự nhiên của con người; trên phương diện giá trị, tính phổ biến của quyền con người được xem xét như những giá trị xã hội tổng hợp.
Thứ hai, về tính đặc thù của quyền con người. Nếu như vấn đề tính phổ biến của quyền con người đạt được sự đồng thuận cao, thì vấn đề tính đặc thù của quyền con người có sự khác biệt rõ rệt. Một số ý kiến đề cao, thậm chí tuyệt đối hoá tính phổ biến, ít thừa nhận hoặc không thừa nhận tính đặc thù; một số ý kiến khác bảo vệ tính đặc thù và cho rằng, quyền con người vừa có tính phổ biến, vừa có tính đặc thù. Theo các học giả, tính đặc thù của quyền con người gắn với đặc thù khu vực, quốc gia, dân tộc, văn hoá, tôn giáo, các điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội, v.v.. Một số học giả nhấn mạnh rằng, không thể viện dẫn tính đặc thù để bỏ qua hoặc không thực hiện một cách đầy đủ tính phổ biến của quyền con người. Một số học giả khác lại cho rằng, trong khi áp dụng tính phổ biến đối với các quốc gia, khu vực, dân tộc, v.v. cần chú ý đến các điều kiện đặc thù của quốc gia, khu vực hay dân tộc đó.
Thứ ba, về phương diện thực tiễn đảm bảo quyền con người. Các tham luận và ý kiến phát biểu đã đề cập đến các điều kiện đảm bảo thực thi quyền con người, các tiêu chí thực thi quyền con người ở Việt Nam; vai trò dân chủ, pháp quyền và xã hội dân sự đối với việc đảm bảo thực hiện quyền con người, cũng như những thành quả đã đạt được trên phương diện thực thi, đảm bảo quyền con người ở Việt Nam.
Các học giả đã thảo luận sôi nổi vấn đề: phải chăng tính đặc thù của quyền con người được thể hiện qua cơ chế, điều kiện và thực tiễn đảm bảo quyền con người ở mỗi quốc gia, khu vực và từng giai đoạn lịch sử nhất định? Một số ý kiến cho rằng, tính đặc thù không chỉ thể hiện ở phương diện thực tiễn đảm bảo quyền con người, mà còn thể hiện ở nội dung, đặc điểm của quyền con người, cũng như sự nhận thức đối với quyền con người.
Ngoài ra, Hội thảo cũng thảo luận những nghiên cứu về các thể chế quốc tế trong việc bảo đảm quyền con người, đồng thời đưa ra một số kiến nghị để có thể đảm bảo và thực thi tốt hơn quyền con người trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng.
Có thể nói, sau hai ngày Hội thảo sôi nổi, các học giả quốc tế và Việt Nam đã góp phần mang lại sự nhận thức một cách sâu sắc hơn, đầy đủ hơn đối với quyền con người nói chung và tính phổ biến, tính đặc thù của quyền con người nói riêng; đồng thời, đã nêu bật được những thành tựu trong nghiên cứu và đảm bảo quyền con người ở Việt Nam. Tuy vậy, nhiều vấn đề lý luận về quyền con người, về tính phổ biến và tính đặc thù của quyền con người, như nội dung của tính phổ biến, tính đặc thù của quyền con người, mối quan hệ giữa tính phổ biến và tính đặc thù, v.v. cần phải được tiếp tục đi sâu nghiên cứu hơn nữa.q
(Viện Khoa học xã hội Việt Nam
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
