HỒ QUÝ LY (1400 )

QUYỂN 10

HỒ QUÝ LY (1400 )

Cướp ngôi vua, chuyên quyền quá quắc

Đổi niên hiệu thành nước Đại Ngu (1400)

Nhận mình con cháu Thuấn Ngu ?

Bỏ họ Lê, đổi họ Hồ từ đây

Thuở bấy giờ có nhiều ẩn sĩ

Cũng nhiều phường quái quỉ lưu manh

Như là Đồng Thức, Hối Khanh (1401)

Dâng thư xàm tấu mong giành tranh công

Vương Nhữ Chu có công chế tác (1396)

Làm ra đồng giấy bạc lưu thương

Định ra tỷ lệ rõ ràng

Quan hai tiền giấy bằng quan tiền đồng

Ông cũng từng đặt ra triều phục

Quy định màu, hia mão các quan

Tùy theo chức tước mà mang

Khi vào triều kiến thêm phần trang nghiêm

Hoàng Hối Khanh dâng lên kế sách (1404)

Lập Hộ Tịch rồi bắt kê khai

Ghi danh từ tuổi lên hai

Chép vào sổ bộ sai người thống kê

Lịnh đuổi về những người lưu lạc

Ra quyết định hạn chế gia nô

Cho mua thóc lúa vào kho

Đắp đường thiên lý để cho dễ dàng (1402)

Nguyễn Đại Năng có tài châm cứu (1403)

Dùng kim châm để chữa cho người

Đặt chức Quảng tế khắp nơi

Chăm nom sức khỏe trông coi giữ gìn

Về hành chính đổi tên các lộ

Đặt lại chức chánh phó ban cho

Định ra mức thuế điền tô

Đặt chức Liêm phóng để dò xét dân (1400)

Hồ Quý Ly dùng trăm biện pháp

Mục đích là đàn áp nhân dân

Sau là để diệt nhà Trần

Thi hành bạo lực chẳng cần nhân tâm

Chỉ trong vòng bảy năm thống trị

Hồ Quý Ly đã thí nhiều người

Xuất vua, giết rể và rồi (1389)

Giết luôn đồng đội, con thầy chẳng thương

Dựng quán xá dọc đường sơn cốc (1402)

Chằng dây thừng để giúp thuyền qua (1399)

Lập thêm trường học nơi xa (1397)

Quan điền chục mẫu để mà trả lương

Dùng chữ Nôm thay luôn chữ Hán (1396)

Lần đầu tiên môn toán ra thi

Khảo hạch có đến bốn kỳ

Chọn ra ngày tháng định kỳ mỗi khoa

Bày ra cách : "Cầu lời nói thẳng" (1392, 1405)

Thực chất là cái bẫy giăng qua

Nghề này học được của cha

Đã làm trước đó mười ba năm rồi

Lại dời đô ra ngoài Thanh Hóa (1397)

Lấy An Tôn làm chỗ đóng đô

Người can thì để ý thù

Tính tình nhỏ nhặt như trò trẻ con

"Cốt ở đức không hơn ở hiểm"

Đó là lời Như Thuyết căn ngăn (1402)

Ngụy Thức, Nguyển Bẩm tâu rằng :

"Sống cho phải đạo hiếu trung với người" (1397)

HỒ HÁN THƯƠNG ( 1401 - 1407 ) Hồ Hán Thương thay ngôi Quốc Tổ Đem đại quân phủ dụ Chiêm Thành Bồ Điền sứ giả nói quanh(1402) Dân đất Chiêm Động xin mình lui quân Quý Ly ép dâng luôn Cổ Lũy Đặt đất nầy thành lộ Thăng Hoa Cảnh Chân lại được điều qua Làm An Phủ sứ đất ta bấy giờ vua nhà Minh thừa cơ rối loạn Vì gian thần soán đoạt ngôi vua Nhiều lần sách nhiễu thăm dò(1403,1404,1405) Lúc bắt triều cống, khi cho người vào Đầu tháng tư vào năm Bính Tuất Quân nhà Minh đánh thốc Lãnh Kinh (1406) Đem sang mười vạn tinh binh Nguyên Trừng tướng quốc suýt thành tù nhân Đến tháng chín thêm lần xâm lược Tân thành hầu Trương Phụ tướng quân Đem theo bốn chục vạn quân Đánh vào Pha Lũy tiến dần kinh sư Một cánh khác thì do Mộc Thạnh (1406) Mở đường vào tiến đánh tạt qua Hán Thương ra lệnh quân ta Trải dài dàn trận để mà nghênh quân Giặc đánh úp tấn công như chớp Tướng nhà Hồ đang mải vui chơi Tả thần Dực Nguyễn Công Khôi Chết ngay tại trận không lời trối trăn Quân Thiên Trường không ngăn được giặc Chúng tràn vào ở khắp Thăng Long Ra tay vét hết tiền đồng Thiêu con trai nhỏ, sục lùng gái tơ Quân nhà Hồ rút về Thanh Hóa Còn lòng dân thì quá chán chê Nhà Hồ ác đức quá ghê Cho nên giặc đến lại về theo phe Hồ Qúy Ly bị Tầu bắt sống Trói gô rồi giải thẳng Kim Lăng Đặt quan cai trị dần dần Đổi thành Giao Chỉ, chia là Phủ Châu (1407) 48 Phủ, 5 Châu áp đặt Lập ra ty Án sát Đô ty Đặt quan bố chính chỉ vì Dễ bề cai trị đất chi thành vùng Tổng kết chung giặc thu tất cả : Chín nghìn thuyền, chiến mã bốn trăm Hơn ba triệu mốt hộ dân Một trăm voi chiến, băm lăm nghìn bò

GIẢN ĐỊNH ĐẾ ( 1407 - 1409 ) Giản Định Đế hiện giờ đang ở Châu Trường Yên Mộ Độ lên ngôi "Diệt Minh" treo bảng cầu người Đặng Tất nghe được tới nơi hội cùng Vua phong Tất quốc công đại tướng Khắp quân dân hưởng ứng rần rần Bô Cô một trận oai hùng Đánh cho Mộc Thạnh cong lưng chạy về Giết Lưu Tuấn, Đô Ty Lữ Nghị Quân nhà Trần như thế chẻ tre Tiếc thay vua vốn hay nghe Mộng Trang sàm tấu giết đi đại thần Chém Cảnh Chân, bóp hầu Đặng Tất (1409) Khiến bao người phẫn uất chán chê Nghĩa quân tan vỡ tức thì Mặc cho Trương Phụ ra uy vẫy vùng Phụ tới đâu, gươm vung tới đó(1409) Xác người phơi thành núi thảm thay Có một ruột quấn vào cây Hoặc đem rán lấy mở nầy đốt chơi Lại có đứa moi thai, mổ bụng(1409) Có đứa thì móc họng, cắt tai Hoặc đem thiến hoạn bé trai Lùa theo gái đẹp khắp nơi đem về Đói thê thảm, dân quê mất trắng Khắp ruộng đồng lúa chẳng trổ bông Lại thêm dịch bệnh quá chừng(1407,1409) Xác người vất vưởng nằm chồng lên nhau Mấy tháng sau suy tôn Quý Khoáng (1409) Lên làm vua thống quản quyền uy Khắp nơi hào kiệt theo về Chỉnh trang binh mã, chỉ huy mọi người Trong khi đó lắm nơi trong nước Nhiều người như Hà Mạc nổi lên Giết tên Tả Dịch đương quyền(1410) Quân không thống nhất nên đành bại vong Vua Trùng Quang hòa trong thế yếu Sai sứ thần Nguyễn Biểu cầu phong Giữa triều xem giặc như không Đem thân thuyết khách một lòng vì dân Nguyễn Biểu đem chí nhân, đại nghĩa Cùng luận bàn ở giữa hành dinh Mắt nhìn Trương Phụ tổng binh Buông lời đanh thép nên danh kẻ thù Trương Phụ cho dọn ngay bàn tiệc Cổ đầu người để thếch Nguyễn quân Đầu lâu luộc chín bày mâm Nhe răng như dọa quỉ thần cũng kinh Môi Nguyễn Biểu cạn bình rượu đỏ Vung tay người vừa gõ vừa ngâm : "Ngọc thiệt, trân tu đã đủ mùi Gia hào thêm có cổ đầu người Nem công, chả phượng còn thua béo Thịt gấu, gan lân cũng kém tươi Có lối lộc ninh so cũng một Vật bày thỏ thủ bội hơn mười Kìa kìa ngon ngọt tày vai lợn Tráng sĩ như Phàn tiếng để đời Còn ta thì đối với ngươi Anh hùng hảo hớn ai người hơn nhau Phụ giận quá cột đầu Nguyễn Biểu Dưới chân cầu dìm chết mới thôi Đặng Dung hận kẻ ác này Quyết bắt cho được tên này mới thôi (1413) Kênh soái Già khi trời đã tối Đột nhập vào thuyền của quân Minh Định tâm bắt Phụ một mình Vì không biết mặt nên đành chịu thua Dân và vua hết lòng phục quốc Đường ngập nghềnh những bước gian nan Còn đâu thuở ấy huy hoàng Nước non Đại Việt vô vàn nguy nan Hết Đặng Dung lại sang Cảnh Dị Đến vua Trần cũng bị giặc vây Vua quan bị lọt vào tay Tổng Binh Trương Phụ giết ngay mấy người(1413) Mười hai đời , khởi công dựng nước Triều nhà Trần chấm dứt từ đây Một trăm bảy bốn năm dài Hậu trần thêm bảy năm rồi thay ngôi