Chương 9
Hạnh Hoa không còn là một cô gái.
Dáng người trẻ trung, thanh mảnh của chị khiến tất cả những ai mới gặp đều lầm. Nhưng Hoa đã hai mươi lăm tuổi, và có một đứa con gái tròn bốn năm. Chị lấy chồng sớm, từ năm mười chín. Một anh chàng kéo đàn phong cầm giỏi và biết làm thơ. Khi chị mười bảy, những bài thơ của anh ta đã đậu xuống vai chị như những cánh bướm mùa xuân. Đấy là những ngày cô bé Hạnh Hoa nảy nở bay lượn trong một ảo vọng tốt đẹp về tình yêu. Mười bảy tuổi, đã làm sao biết nghĩ cho tới nơi tới chốn. Hai năm trời, tình yêu của anh chàng kéo phong cầm giăng trước mặt cô gái xinh đẹp dải lụa dệt bằng những bản nhạc và những bài thơ tán tụng đầy trăng sao, những cánh hoa rụng bay trước gió và những ngôi sao lấp lánh trên trời chiều, những nỗi nhớ dài như những con sông và những chiều mong sừng sững như trái núi án ngữ chân trời... Mười bảy tuổi, đã làm sao nhận biết cuộc sống còn gì ở phía sau những bản nhạc. Dòng sông xanh. Mối tình xa xưa, mộng ước...
Sau hai năm đeo đuổi, anh chàng kéo phong cầm đã giật được Hạnh Hoa từ cái đài cao chất ngất, lứa tuổi trẻ, nhan sắc và tài hoa của cô khiến cho bao nhiêu chàng trai lóa mắt. Anh chỉ cần chờ cô gật đầu là giục bố mẹ lên xin ăn hỏi và cưới ngay. Nhà anh ở ngoại ô Hà Nội, trong một ngõ hẻm chen chúc những người buôn bán hàng khô, hàng rau qủa và bún bánh ở chợ. Khi anh đưa cô về, cả ngõ đổ ra xem, trầm trồ như xem một nàng tiên giáng thế. Anh chàng trẻ tự hào tới mức không thiếu một người quen nào anh không đem vợ đến giới thiệu. Nhưng chỉ nửa năm sau, khi anh yên chí là vợ của anh, thực sự là vương quốc thuộc quyền của anh cai trị, anh không còn chiều chuộng, nâng niu cô như trước. Hạnh Hoa bắt đầu khóc tấm tức và cảm thấy nỗi khổ tâm mỗi lần về nhà chồng nơi ồn ào chật hẹp và người ta trao đổi với nhau những câu chuyện buôn bán đổi trác mà cô không biết. Hai đứa em gái chồng sấu mã nhưng lại thông thạo việc nhà. Chúng đón đưa hàng cho mẹ, tìm mối lời để mua rẻ, tìm nơi bở để bán đắt, chúng kiếm tiền rất nhanh. Lúc nào cũng giắt một bọc tiền to phồng có dây dính vào cạp quần. Chúng riễu cợt vẻ ngơ ngác của cô chị dâu. Đôi khi, chúng nhờ cô bán hàng hoặc đếm tiền. Hạnh Hoa đều làm một cách vụng về, lóng ngóng. Có lần, cô đếm tiền thiếu hẳn hai mươi đồng trong xấp giấy một trăm. Hai cô em chu chéo lên. Bà mẹ lầm lầm không nói gì nhưng vẻ mặt bà khiến đứa con dâu sợ chết khiếp.
Chồng Hạnh Hoa xấu hổ vói gia đình vì cô vợ vụng về, cau mày quát lác rồi lấy xe hằm hằm đèo cô đi. Vết rạn đầu tiên giữa hai người bắt đầu từ đấy. Tuổi trẻ, niềm mê say trong tình yêu cũng chỉ hàn gắn lại trong một thời gian ngắn. Gần một năm sau, mâu thuẫn lại xẩy ra quyết liệt hơn và không thể cứu gỡ, Hạnh Hoa có thai. Anh chồng trẻ muốn cô tới bệnh viện hủy bỏ vì anh chưa đủ sức nuôi con trong lúc này. Anh đang trẻ, đang cần tham gia những cuộc vui có dàn nhạc chơi thả cửa, có nhảy, có hát, có rượu và đồ nhắm... Lương anh không đủ cáng đáng phận sự làm bố. Vả lại anh cũng chưa thích bồng bế một đứa bé khóc oe oe, phòng ở thì bừa bãi tã lót, bô chậu... Tóc anh còn uấn quăn hai mai và phủ trùm xuống gáy, cổ áo anh còn cứng bột hồ, đôi tay anh còn được trau chuốt nõn nà để khi nhảy trên phím đàn khiến các cô gái mê đắm... Tóm lại, anh chưa thể nào làm bố, khi mói hai tư tuổi đầu... Hạnh Hoa không muốn nghe anh nói. Cô đã thai nghén cô ấp ủ cái mầm sống trong cô bằng bản năng mãnh liệt của một người làm mẹ. Cô chờ đợi ngày đứa bé cất tiếng chào đời và cô được ôm nó vào vòng tay run rẩy của mình.
Chồng cô nói:
- Nếu vậy tập buôn bán mà kiếm tiền nuôi con... Nhưng ngữ cô làm ăn gì ?...
Anh ta " Xì!..." một tiếng qua kẽ răng, làm nước bọt bắn lên mặt vợ:
- Đếm tiền chậm như rùa, có trăm bạc cũng để sổng mất hai chục làm sao kiếm nổi cơm ăn?... Người ta có đồng tiền nó khác: tiền mẹ đẻ tiền con. Cô có đồng nào đồng ấy chui tuột vào họng...
Hạnh Hoa sững sờ nhìn chồng. Chàng thi sĩ ngày xưa, tác giả những bài thơ lóng lánh trăng sao bây giờ ăn nói như một bà lái buôn nanh nọc. Cô thấy mặt rát bỏng như bị quất roi. Cô không khóc được.
- Thôi em đủ hiểu anh rồi...
Người vợ trẻ nghẹn ngào nói, giọng khàn đục như giọng người nào khác. Chính cô cũng không nhận ra giọng nói của mình.
Từ ngày đó, họ rời nhau một cách tự nhiên. Cái thai lớn dần, cô gái xấu đi, da xanh mét. Đôi mắt đen tươi roi rói như lúc nào cũng cười ngày trước bây giờ sâu thăm thẳm, nhìn đau đáu khiến mọi người mủi lòng. Cả đoàn không ai dám bày tỏ lòng thương xót hoặc giúp đỡ một cách công khai trước mặt Hạnh Hoa. Cô khái tính. Vả lại, cô mồ côi cả cha lẫn mẹ từ khi lên bảy nên bất cứ một cử chỉ đùm bọc nào tiếu tế nhị cũng khiến cô mủi lòng. Chồng cô đuổi theo những tà áo mới. Càng ngày, anh ta lại càng gần lại với đám con gái trong cái ngõ chợ nơi anh ta đã sinh ra và lớn lên. Những cô gái có một bọc tiền được dính vào lưng quần bằng ghim băng hoặc dây rút.
Hai tháng trước ngày sinh Hoa làm đơn xin ly hôn. Khi đơn của cô được giải quyết thì người chồng cũng bị đoàn sa thải vì trụy lạc, vô kỷ luật. Giấy khai sinh của đứa bé, đề chữ "chết" trên dòng đề tên họ người bố. Hạnh Hoa lấy họ Lê của mình đặt cho đứa gái của cô: Lê Hằng Hoa. Cả đoàn gọi mẹ con bằng cái tên kép: Mẹ con Hạnh Hằng và mọi người đùm bọc Hạnh Hằng với tấm lòng xót xa âm thầm của họ...
Tất cả những chuyện đó Hạnh Hoa không thổ lộ một lời với Vũ Sinh. Anh biết được là nhờ chị Cúc, một người đàn bà to béo, tốt bụng làm công tác hành chính trong đoàn. Chị Cúc có bốn đứa con. Bé Hằng Hoa thường sang ở với bốn đứa con chị và được coi là út, sau khi nói chuyện với Vũ Sinh, chị nhìn anh dò xét:
- Anh thấy thế nào?
Vũ Sinh ngạc nhiên nhìn chị. Anh không hiểu chị muốn hỏi gì anh.
Chị Cúc nói:
- ý tôi muốn nói rằng hoàn cảnh của Hạnh Hoa so với những người khác cũng có éo le... Bước thứ hai trong đời người quan trọng lắm. Nếu sa sẩy nữa là bó tay chui vào quan tài luôn...
Vũ Sinh biết người đàn bà phúc hậu này muốn nói điều gì với mình. Anh đáp:
- Tôi cũng đã một lần đò. Tất nhiên là khác hoàn cảnh của Hoa. Nhưng chị có thể tin ở tôi. Tôi không phải kẻ rong chơi, ham vui và thiếu suy nghĩ.
Chị Cúc gật đầu:
- Nếu được như vậy thì tốt qúa. Đoàn chúng tôi, ai cũng thương con bé mà không giám nói ra miệng. Nó là đứa dễ chạnh lòng...
Vũ Sinh gọi bé Hằng lại với mình. Con bé rất khó làm quen, nhưng khi đã quen nó lại hồn nhiên trèo lên lòng anh,hoặc ngồi lên vai anh đi chơi hàng nửa ngày trời. Hạnh Hoa ở trong phòng tập, hoặc đang nấu thêm món ăn thỉnh thoảng ngó cổ ra nhìn hai người. Những giây phút hạnh phúc đó khiến gương mặt cô tươi mát hơn, lại cười giòn giã hơn. Vũ Sinh cảm nhận được điều đó ở chính anh. Nhiều khi họ chỉ găp mặt nhau ngoài hành lang phòng tập tiết mục chừng mười năm phút. Lúc đó, anh thở hổn hển vì vừa chạy hộc tốc từ ngoài đường vào khu nhà đóng quân, xe mô tô của trường đưa anh đi công tác với người lính lái xe còn chờ ngoài đó. Hạnh Hoa cũng tất bật, mồ hôi ướt đầm trán. Họ chỉ trao đổi được dăm ba câu ngắn ngủi, nhìn nhau vội vã khi vắng người qua lại. Nhưng những giây phút đó khiến cả hai người đều sung sướng. Tia nhìn của họ soi vào mắt nhau những thương nhớ và niềm hy vọng êm đềm. Anh yêu em, anh nhớ em, anh là của em... Cô đọc mắt anh và tự thầm nghĩ với mình như vậy.
Anh cũng nhìn vào mắt cô và thấy khoảng thời gian xa cách vừa rồi, đôi mắt đó lưu giữ bóng hình anh. Một người lính bình thường không tên tuổi. Còn cô, một nữ diễn viên tài hoa thế, xinh đẹp thế và được nhiều người ao ước đến thế... Niềm tự hào làm anh ngây ngất. những câu chuyện nghe kể về cô khiến anh thương cô như người anh thương em, như đứa trẻ thơ ngây thương con chim sẻ thơ ngây run rẩy trước cơn gió mùa lạnh giá, anh muốn được chở che cô, dìu đỡ cô.
- Anh có khỏe không?
Lần nào gắp nhau, Hạnh Hoa cũng hỏi anh như thế... Cô nhìn đăm đăm như muốn tìm những dấu hiệu khác lạ trên gương mặt anh...
- Khỏe, anh vẫn khỏe như thường.
Câu nói đó có nghĩa là: Anh cẫn sống, vẫn làm việc, yêu em và nhớ em không nguôi.
Sau câu trả lời của anh, người đàn bà yên tâm ngay tức khắc, cô cười và nói:
- Em cũng vậy. Em cũng khỏe như thường.
Như thế, anh biết rằng giữa những ngày tháng cuồn cuộn trôi, giữa muôn ngàn khuân mặt mới lạ, cô vẫn gìn giữ riêng gương mặt của mình, giữa trăm ngàn lời đón đưa, cô vẫn chỉ ghi nận giọng nói trầm buồn, ấm áp và chân thành của anh.
Biết bao lần, tới tìm người đàn bà yêu dấu của mình, Vũ Sinh đã nhìn lên cánh cửa phòng cô ở. Mặt khung cửa sổ bình thường giữa dãy cửa sổ tầng hai ngôi nhà tập thể, một bên cánh đã long mất hai tấm gỗ làm răng chớp và cánh bên kia rơi chốt nên gió cứ đập ầm ầm vào khung. Anh nhìn ô cửa đó như thể kẻ hành hương nhìn ngôi đền thờ tổ. Anh đã hôn lên nó, vuốt ve nó bằng ánh mắt trìu mến của mình. Trong căn phòng mười sáu thước vuông sau ô cửa đó là một thế giới mới lạ nhưng gần gũi. Nơi Hạnh Hoa răng lên giây phơi những chiếc áo mỏng manh nho nhỏ của cô và của đứa con. Nơi cô nhóm chiếc bếp dầu cũ kỹ để nấu một nồi chè đỗ xanh hoặc cơm nếp lạc mỗi khi anh tới. Nơi cô ngồi chuyện trò với anh vào những chủ nhật hoặc những giờ nghỉ tập hiếm hoi được gặp nhau, mái đầu nghiêng nghiêng, tóc đen óng đổ xuống bên vai, và ánh mắt lướt trên anh dịu dàng tựa như da thịt anh đang chạm vào một lớp nhung vô hình mềm mại...
Anh yêu người đàn bà ấy, bằng tình yêu nguyên vẹn của một cậu trai tơ hai mươi tuổi chưa hề được yêu, cộng với niềm đam mê cuồng nhiệt của một người đàn ông hiểu đời và biết mình mất mát qúa nhiều, bỏ oan uổng thời trai trẻ...
Họ hiểu nhau rất nhanh, hai con người cùng vấp váp và thiệt thòi trong cuộc sống. Tình yêu của họ ít lời lẽ, ít bày tỏ chỉ có những tín hiệu thầm lặng nhưng nặng trĩu tâm can vì nó mang nỗi đau khổ trong qúa khứ để dò tìm niềm hy vọng.
Vào lúc Vũ Sinh chính thức báo cáo mối tình của mình với Hạnh Hoa trước tổ chức đảng cũng như chính quyền, anh nhận được điện của nhà. Ông bố chỉ nhắn một câu: "con về ngay".
Bí thư đảng ủy cùng Hiệu trưởng trường huấn luyện hoàn toàn tán thành mối tình giữa một giảng viên dạy kỹ thuật xạ kích với một thượng sĩ văn công trong quân đội. Họ đồng ý để anh về nửa phép để giải quyết việc nhà:
- Có lẽ bà cụ mệt hoặc việc học hành của các cháu có trắc trở gì chăng?... Cậu cứ yên tâm, trên này bọn mình sẽ cáng đáng phần việc của cậu trong thời gian nghỉ phép.
Đồng chí hiệu trưởng đặt tay lên vai Vũ Sinh, khích lệ. Anh lấy xe đạp về nhà ngay.
Vũ Sinh về tới nhà đúng ngọ. Chuông đồng hồ của ông thợ máy bên cạnh rè rè gõ mười hai tiếng. Đứa con lớn đi học về, đứa thập thò trong cổng chơi thấy bố chạy nhào ra:
- A, bố đã về, bố đã về... Ông ơi, bố cháu về...
Chưa kịp nắm áo anh nó đã quay vào nhà reo hò, báo tin cho ông biết.
Vũ Sinh ngạc nhiên khi nhìn thấy trên dây phơi chăng trước sân những chiếc áo cổ cánh nhạn, bịt tà, gấu to của Lựu, cả những chiếc quần lụa đen may kiểu chân què bay phấp phới, cặp áo vải trắng bị phai màu gụ gần rách.
Anh ngạc nhiên hơn nữa khi trong căn buồng cũ, đã dọn thành buồng riêng cho mẹ anh, nay lại bỗng lù lù hiện lên chiếc hòm gỗ sơn đỏ của người vợ cũ.
Dựng xe đạp vào hè, anh bước lên nhà. Những cơn gió thổi ào ào khiến hàng cau lay dữ tợn. Những đám lá xoan khô từ vườn bên cạnh bị gió tung sang rơi lả tả đầy sân. Vũ Sinh ngồi xuống chiếc ghế tràng kỷ cũ từ thời ông nội anh để lại nhìn ra ngoài. Những đám mây vần vũ như con thuyền bị đẩy trôi từ từ ngang trời. Một đàn chim én muộn màng hối hả bay về phương nam. Có lẽ đây là đàn chim cuối cùng rời xứ bắc. Chúng đi tìm nơi chú ẩn cho những ngày giá lạnh sắp tới. Người đàn ông nhìn bày chim mỗi lúc một nhỏ dần, niềm linh cảm về một nỗi buồn dằng dặc sắp tới tràn ngập lòng anh. Anh như con chim đã tìm được tổ. Có lẽ anh sắp phải rời bỏ tổ ấm đó mà đi chăng?... Và có lẽ anh sẽ lại như con én kia, lang thang từ xứ sở này qua vùng đất kia theo hai mùa ấm lạnh, không tìm được một nơi trú thân bền vững trong cuộc đời.
Không phải hồ nghi nhiều trước điều dự cảm. Bố anh đã xách ấm nước đi từ dưới bếp lên. Chòm dâu bạc của ông rung rung. Vũ Sinh đỡ ấm nước trong tay cha. Không kịp rót vào phích mà đăm đăm nhìn ông. Ông già cùi xuống nhìn con. hai người đàn ông nhìn nhau một già, một trẻ, một là cha, một là con, một người hạng phúc, và một người bất hạnh... Không cần nói gì nữa, Vũ Sinh đã hiểu hết tình thế. Trong đôi mắt già nua, hiền hậu của cha anh, chúa chan một niềm cảm thông bất lực. Và nỗi xót xa, kèm theo sự phục tùng cay đắng...
Dáng người trẻ trung, thanh mảnh của chị khiến tất cả những ai mới gặp đều lầm. Nhưng Hoa đã hai mươi lăm tuổi, và có một đứa con gái tròn bốn năm. Chị lấy chồng sớm, từ năm mười chín. Một anh chàng kéo đàn phong cầm giỏi và biết làm thơ. Khi chị mười bảy, những bài thơ của anh ta đã đậu xuống vai chị như những cánh bướm mùa xuân. Đấy là những ngày cô bé Hạnh Hoa nảy nở bay lượn trong một ảo vọng tốt đẹp về tình yêu. Mười bảy tuổi, đã làm sao biết nghĩ cho tới nơi tới chốn. Hai năm trời, tình yêu của anh chàng kéo phong cầm giăng trước mặt cô gái xinh đẹp dải lụa dệt bằng những bản nhạc và những bài thơ tán tụng đầy trăng sao, những cánh hoa rụng bay trước gió và những ngôi sao lấp lánh trên trời chiều, những nỗi nhớ dài như những con sông và những chiều mong sừng sững như trái núi án ngữ chân trời... Mười bảy tuổi, đã làm sao nhận biết cuộc sống còn gì ở phía sau những bản nhạc. Dòng sông xanh. Mối tình xa xưa, mộng ước...
Sau hai năm đeo đuổi, anh chàng kéo phong cầm đã giật được Hạnh Hoa từ cái đài cao chất ngất, lứa tuổi trẻ, nhan sắc và tài hoa của cô khiến cho bao nhiêu chàng trai lóa mắt. Anh chỉ cần chờ cô gật đầu là giục bố mẹ lên xin ăn hỏi và cưới ngay. Nhà anh ở ngoại ô Hà Nội, trong một ngõ hẻm chen chúc những người buôn bán hàng khô, hàng rau qủa và bún bánh ở chợ. Khi anh đưa cô về, cả ngõ đổ ra xem, trầm trồ như xem một nàng tiên giáng thế. Anh chàng trẻ tự hào tới mức không thiếu một người quen nào anh không đem vợ đến giới thiệu. Nhưng chỉ nửa năm sau, khi anh yên chí là vợ của anh, thực sự là vương quốc thuộc quyền của anh cai trị, anh không còn chiều chuộng, nâng niu cô như trước. Hạnh Hoa bắt đầu khóc tấm tức và cảm thấy nỗi khổ tâm mỗi lần về nhà chồng nơi ồn ào chật hẹp và người ta trao đổi với nhau những câu chuyện buôn bán đổi trác mà cô không biết. Hai đứa em gái chồng sấu mã nhưng lại thông thạo việc nhà. Chúng đón đưa hàng cho mẹ, tìm mối lời để mua rẻ, tìm nơi bở để bán đắt, chúng kiếm tiền rất nhanh. Lúc nào cũng giắt một bọc tiền to phồng có dây dính vào cạp quần. Chúng riễu cợt vẻ ngơ ngác của cô chị dâu. Đôi khi, chúng nhờ cô bán hàng hoặc đếm tiền. Hạnh Hoa đều làm một cách vụng về, lóng ngóng. Có lần, cô đếm tiền thiếu hẳn hai mươi đồng trong xấp giấy một trăm. Hai cô em chu chéo lên. Bà mẹ lầm lầm không nói gì nhưng vẻ mặt bà khiến đứa con dâu sợ chết khiếp.
Chồng Hạnh Hoa xấu hổ vói gia đình vì cô vợ vụng về, cau mày quát lác rồi lấy xe hằm hằm đèo cô đi. Vết rạn đầu tiên giữa hai người bắt đầu từ đấy. Tuổi trẻ, niềm mê say trong tình yêu cũng chỉ hàn gắn lại trong một thời gian ngắn. Gần một năm sau, mâu thuẫn lại xẩy ra quyết liệt hơn và không thể cứu gỡ, Hạnh Hoa có thai. Anh chồng trẻ muốn cô tới bệnh viện hủy bỏ vì anh chưa đủ sức nuôi con trong lúc này. Anh đang trẻ, đang cần tham gia những cuộc vui có dàn nhạc chơi thả cửa, có nhảy, có hát, có rượu và đồ nhắm... Lương anh không đủ cáng đáng phận sự làm bố. Vả lại anh cũng chưa thích bồng bế một đứa bé khóc oe oe, phòng ở thì bừa bãi tã lót, bô chậu... Tóc anh còn uấn quăn hai mai và phủ trùm xuống gáy, cổ áo anh còn cứng bột hồ, đôi tay anh còn được trau chuốt nõn nà để khi nhảy trên phím đàn khiến các cô gái mê đắm... Tóm lại, anh chưa thể nào làm bố, khi mói hai tư tuổi đầu... Hạnh Hoa không muốn nghe anh nói. Cô đã thai nghén cô ấp ủ cái mầm sống trong cô bằng bản năng mãnh liệt của một người làm mẹ. Cô chờ đợi ngày đứa bé cất tiếng chào đời và cô được ôm nó vào vòng tay run rẩy của mình.
Chồng cô nói:
- Nếu vậy tập buôn bán mà kiếm tiền nuôi con... Nhưng ngữ cô làm ăn gì ?...
Anh ta " Xì!..." một tiếng qua kẽ răng, làm nước bọt bắn lên mặt vợ:
- Đếm tiền chậm như rùa, có trăm bạc cũng để sổng mất hai chục làm sao kiếm nổi cơm ăn?... Người ta có đồng tiền nó khác: tiền mẹ đẻ tiền con. Cô có đồng nào đồng ấy chui tuột vào họng...
Hạnh Hoa sững sờ nhìn chồng. Chàng thi sĩ ngày xưa, tác giả những bài thơ lóng lánh trăng sao bây giờ ăn nói như một bà lái buôn nanh nọc. Cô thấy mặt rát bỏng như bị quất roi. Cô không khóc được.
- Thôi em đủ hiểu anh rồi...
Người vợ trẻ nghẹn ngào nói, giọng khàn đục như giọng người nào khác. Chính cô cũng không nhận ra giọng nói của mình.
Từ ngày đó, họ rời nhau một cách tự nhiên. Cái thai lớn dần, cô gái xấu đi, da xanh mét. Đôi mắt đen tươi roi rói như lúc nào cũng cười ngày trước bây giờ sâu thăm thẳm, nhìn đau đáu khiến mọi người mủi lòng. Cả đoàn không ai dám bày tỏ lòng thương xót hoặc giúp đỡ một cách công khai trước mặt Hạnh Hoa. Cô khái tính. Vả lại, cô mồ côi cả cha lẫn mẹ từ khi lên bảy nên bất cứ một cử chỉ đùm bọc nào tiếu tế nhị cũng khiến cô mủi lòng. Chồng cô đuổi theo những tà áo mới. Càng ngày, anh ta lại càng gần lại với đám con gái trong cái ngõ chợ nơi anh ta đã sinh ra và lớn lên. Những cô gái có một bọc tiền được dính vào lưng quần bằng ghim băng hoặc dây rút.
Hai tháng trước ngày sinh Hoa làm đơn xin ly hôn. Khi đơn của cô được giải quyết thì người chồng cũng bị đoàn sa thải vì trụy lạc, vô kỷ luật. Giấy khai sinh của đứa bé, đề chữ "chết" trên dòng đề tên họ người bố. Hạnh Hoa lấy họ Lê của mình đặt cho đứa gái của cô: Lê Hằng Hoa. Cả đoàn gọi mẹ con bằng cái tên kép: Mẹ con Hạnh Hằng và mọi người đùm bọc Hạnh Hằng với tấm lòng xót xa âm thầm của họ...
Tất cả những chuyện đó Hạnh Hoa không thổ lộ một lời với Vũ Sinh. Anh biết được là nhờ chị Cúc, một người đàn bà to béo, tốt bụng làm công tác hành chính trong đoàn. Chị Cúc có bốn đứa con. Bé Hằng Hoa thường sang ở với bốn đứa con chị và được coi là út, sau khi nói chuyện với Vũ Sinh, chị nhìn anh dò xét:
- Anh thấy thế nào?
Vũ Sinh ngạc nhiên nhìn chị. Anh không hiểu chị muốn hỏi gì anh.
Chị Cúc nói:
- ý tôi muốn nói rằng hoàn cảnh của Hạnh Hoa so với những người khác cũng có éo le... Bước thứ hai trong đời người quan trọng lắm. Nếu sa sẩy nữa là bó tay chui vào quan tài luôn...
Vũ Sinh biết người đàn bà phúc hậu này muốn nói điều gì với mình. Anh đáp:
- Tôi cũng đã một lần đò. Tất nhiên là khác hoàn cảnh của Hoa. Nhưng chị có thể tin ở tôi. Tôi không phải kẻ rong chơi, ham vui và thiếu suy nghĩ.
Chị Cúc gật đầu:
- Nếu được như vậy thì tốt qúa. Đoàn chúng tôi, ai cũng thương con bé mà không giám nói ra miệng. Nó là đứa dễ chạnh lòng...
Vũ Sinh gọi bé Hằng lại với mình. Con bé rất khó làm quen, nhưng khi đã quen nó lại hồn nhiên trèo lên lòng anh,hoặc ngồi lên vai anh đi chơi hàng nửa ngày trời. Hạnh Hoa ở trong phòng tập, hoặc đang nấu thêm món ăn thỉnh thoảng ngó cổ ra nhìn hai người. Những giây phút hạnh phúc đó khiến gương mặt cô tươi mát hơn, lại cười giòn giã hơn. Vũ Sinh cảm nhận được điều đó ở chính anh. Nhiều khi họ chỉ găp mặt nhau ngoài hành lang phòng tập tiết mục chừng mười năm phút. Lúc đó, anh thở hổn hển vì vừa chạy hộc tốc từ ngoài đường vào khu nhà đóng quân, xe mô tô của trường đưa anh đi công tác với người lính lái xe còn chờ ngoài đó. Hạnh Hoa cũng tất bật, mồ hôi ướt đầm trán. Họ chỉ trao đổi được dăm ba câu ngắn ngủi, nhìn nhau vội vã khi vắng người qua lại. Nhưng những giây phút đó khiến cả hai người đều sung sướng. Tia nhìn của họ soi vào mắt nhau những thương nhớ và niềm hy vọng êm đềm. Anh yêu em, anh nhớ em, anh là của em... Cô đọc mắt anh và tự thầm nghĩ với mình như vậy.
Anh cũng nhìn vào mắt cô và thấy khoảng thời gian xa cách vừa rồi, đôi mắt đó lưu giữ bóng hình anh. Một người lính bình thường không tên tuổi. Còn cô, một nữ diễn viên tài hoa thế, xinh đẹp thế và được nhiều người ao ước đến thế... Niềm tự hào làm anh ngây ngất. những câu chuyện nghe kể về cô khiến anh thương cô như người anh thương em, như đứa trẻ thơ ngây thương con chim sẻ thơ ngây run rẩy trước cơn gió mùa lạnh giá, anh muốn được chở che cô, dìu đỡ cô.
- Anh có khỏe không?
Lần nào gắp nhau, Hạnh Hoa cũng hỏi anh như thế... Cô nhìn đăm đăm như muốn tìm những dấu hiệu khác lạ trên gương mặt anh...
- Khỏe, anh vẫn khỏe như thường.
Câu nói đó có nghĩa là: Anh cẫn sống, vẫn làm việc, yêu em và nhớ em không nguôi.
Sau câu trả lời của anh, người đàn bà yên tâm ngay tức khắc, cô cười và nói:
- Em cũng vậy. Em cũng khỏe như thường.
Như thế, anh biết rằng giữa những ngày tháng cuồn cuộn trôi, giữa muôn ngàn khuân mặt mới lạ, cô vẫn gìn giữ riêng gương mặt của mình, giữa trăm ngàn lời đón đưa, cô vẫn chỉ ghi nận giọng nói trầm buồn, ấm áp và chân thành của anh.
Biết bao lần, tới tìm người đàn bà yêu dấu của mình, Vũ Sinh đã nhìn lên cánh cửa phòng cô ở. Mặt khung cửa sổ bình thường giữa dãy cửa sổ tầng hai ngôi nhà tập thể, một bên cánh đã long mất hai tấm gỗ làm răng chớp và cánh bên kia rơi chốt nên gió cứ đập ầm ầm vào khung. Anh nhìn ô cửa đó như thể kẻ hành hương nhìn ngôi đền thờ tổ. Anh đã hôn lên nó, vuốt ve nó bằng ánh mắt trìu mến của mình. Trong căn phòng mười sáu thước vuông sau ô cửa đó là một thế giới mới lạ nhưng gần gũi. Nơi Hạnh Hoa răng lên giây phơi những chiếc áo mỏng manh nho nhỏ của cô và của đứa con. Nơi cô nhóm chiếc bếp dầu cũ kỹ để nấu một nồi chè đỗ xanh hoặc cơm nếp lạc mỗi khi anh tới. Nơi cô ngồi chuyện trò với anh vào những chủ nhật hoặc những giờ nghỉ tập hiếm hoi được gặp nhau, mái đầu nghiêng nghiêng, tóc đen óng đổ xuống bên vai, và ánh mắt lướt trên anh dịu dàng tựa như da thịt anh đang chạm vào một lớp nhung vô hình mềm mại...
Anh yêu người đàn bà ấy, bằng tình yêu nguyên vẹn của một cậu trai tơ hai mươi tuổi chưa hề được yêu, cộng với niềm đam mê cuồng nhiệt của một người đàn ông hiểu đời và biết mình mất mát qúa nhiều, bỏ oan uổng thời trai trẻ...
Họ hiểu nhau rất nhanh, hai con người cùng vấp váp và thiệt thòi trong cuộc sống. Tình yêu của họ ít lời lẽ, ít bày tỏ chỉ có những tín hiệu thầm lặng nhưng nặng trĩu tâm can vì nó mang nỗi đau khổ trong qúa khứ để dò tìm niềm hy vọng.
Vào lúc Vũ Sinh chính thức báo cáo mối tình của mình với Hạnh Hoa trước tổ chức đảng cũng như chính quyền, anh nhận được điện của nhà. Ông bố chỉ nhắn một câu: "con về ngay".
Bí thư đảng ủy cùng Hiệu trưởng trường huấn luyện hoàn toàn tán thành mối tình giữa một giảng viên dạy kỹ thuật xạ kích với một thượng sĩ văn công trong quân đội. Họ đồng ý để anh về nửa phép để giải quyết việc nhà:
- Có lẽ bà cụ mệt hoặc việc học hành của các cháu có trắc trở gì chăng?... Cậu cứ yên tâm, trên này bọn mình sẽ cáng đáng phần việc của cậu trong thời gian nghỉ phép.
Đồng chí hiệu trưởng đặt tay lên vai Vũ Sinh, khích lệ. Anh lấy xe đạp về nhà ngay.
Vũ Sinh về tới nhà đúng ngọ. Chuông đồng hồ của ông thợ máy bên cạnh rè rè gõ mười hai tiếng. Đứa con lớn đi học về, đứa thập thò trong cổng chơi thấy bố chạy nhào ra:
- A, bố đã về, bố đã về... Ông ơi, bố cháu về...
Chưa kịp nắm áo anh nó đã quay vào nhà reo hò, báo tin cho ông biết.
Vũ Sinh ngạc nhiên khi nhìn thấy trên dây phơi chăng trước sân những chiếc áo cổ cánh nhạn, bịt tà, gấu to của Lựu, cả những chiếc quần lụa đen may kiểu chân què bay phấp phới, cặp áo vải trắng bị phai màu gụ gần rách.
Anh ngạc nhiên hơn nữa khi trong căn buồng cũ, đã dọn thành buồng riêng cho mẹ anh, nay lại bỗng lù lù hiện lên chiếc hòm gỗ sơn đỏ của người vợ cũ.
Dựng xe đạp vào hè, anh bước lên nhà. Những cơn gió thổi ào ào khiến hàng cau lay dữ tợn. Những đám lá xoan khô từ vườn bên cạnh bị gió tung sang rơi lả tả đầy sân. Vũ Sinh ngồi xuống chiếc ghế tràng kỷ cũ từ thời ông nội anh để lại nhìn ra ngoài. Những đám mây vần vũ như con thuyền bị đẩy trôi từ từ ngang trời. Một đàn chim én muộn màng hối hả bay về phương nam. Có lẽ đây là đàn chim cuối cùng rời xứ bắc. Chúng đi tìm nơi chú ẩn cho những ngày giá lạnh sắp tới. Người đàn ông nhìn bày chim mỗi lúc một nhỏ dần, niềm linh cảm về một nỗi buồn dằng dặc sắp tới tràn ngập lòng anh. Anh như con chim đã tìm được tổ. Có lẽ anh sắp phải rời bỏ tổ ấm đó mà đi chăng?... Và có lẽ anh sẽ lại như con én kia, lang thang từ xứ sở này qua vùng đất kia theo hai mùa ấm lạnh, không tìm được một nơi trú thân bền vững trong cuộc đời.
Không phải hồ nghi nhiều trước điều dự cảm. Bố anh đã xách ấm nước đi từ dưới bếp lên. Chòm dâu bạc của ông rung rung. Vũ Sinh đỡ ấm nước trong tay cha. Không kịp rót vào phích mà đăm đăm nhìn ông. Ông già cùi xuống nhìn con. hai người đàn ông nhìn nhau một già, một trẻ, một là cha, một là con, một người hạng phúc, và một người bất hạnh... Không cần nói gì nữa, Vũ Sinh đã hiểu hết tình thế. Trong đôi mắt già nua, hiền hậu của cha anh, chúa chan một niềm cảm thông bất lực. Và nỗi xót xa, kèm theo sự phục tùng cay đắng...
Chương 10
Đơn kháng án của Lựu gửi lên được phúc đáp ngay tức khắc.
Rõ ràng, bàn tay sắt thép của bà phó chánh án đã có hiệu lực. Tòa gọi hai người ra đối chất. Nhưng Vũ Sinh hầu như không nói gì cả. Anh im lặng hoặc đáp rất khẽ: Vâng, hoặc không.
- Anh có công nhận rằng anh có quan hệ với chị Hạnh Hoa trong khi chưa ly hôn với chị Lựu không?
- Không.
- Vậy theo anh, việc anh yêu chị Hạnh Hoa là hợp lý?
- Vâng.
- Việc ly hôn giữa anh với chị Lựu không dính líu gì tới quan hệ yêu đương mới?
- Vâng?
- Vậy tại sao suốt chín năm chung sống, hai người không đặt vấn đề đó ra?
-...
- Nếu không hợp, anh và chị không thể kéo dài quan hệ vợ chồng và sinh hai cháu: Anh chị xây dựng trong thời kháng chiến, do đoàn thể tổ chức, có nghĩa là trên nguyên tắc tự do và tự nguyện, không bị gia đình ép buộc, không chịu sự chói buộc của lễ giáo phong kiến. Đúng không?
-...
- Vì vậy, vấn đề ly hôn giữa hai anh chị xảy ra khi anh có quan hệ yêu đương bất chính. Nói cách khác, anh đã phụ bạc người vợ là chị Lựu, anh phải chịu trách nhiệm về sự tan vỡ hạnh phúc gia đình, tương lai của người phụ nữ và hai đứa trẻ. Anh rõ chưa?
-...
- Chúng tôi yêu cầu anh suy nghĩ lại, không lên vì một phút bồng bột mà để xảy ra chuyện vợ chồng cha con ly tán. Về phía pháp luật, tòa sẽ thực hiện mọi biện pháp để bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ.
Vũ Sinh lặng im, đưa mắt nhìn mọi người. Anh nghe giọng chan chát, đanh thép của nữ công tố viên nhưng hầu như anh chẳng hiểu gì hết. Anh nhìn ông chánh án, bà phó chánh án, các công tố viên... Người đàn bà đang nói sang sảng kia có một gương mặt dài, sống mũi đỏ có mụn ruồi chót cánh mũi bên phải. Chị ta có tài diễn thuyết, nhưng trông chị khô cứng. Bà phó chánh án nghiêm nghị nhìn về phía trước. Còn ông chánh án đang dò ngón tay trên những dòng chữ trong quyển sổ tay trước mặt... Người ngồi kia là vợ anh, Lựu đấy. Người đã đẻ với anh hai đứa con, như trong một chuyện hoang đường. Khuân mặt chị bẹt, hai gò má cao, có những mụn nho nhỏ, sần sần. Hàm răng đều và trắng. Chị đang ngồi kẹp hai bàn tay vào đùi, mắt nhìn xuống. Tóc cặp sau lưng, mấy sợi tóc lòa xòa trên má và rơi xuống đôi vai rộng, hơi đổ về phía trước. —, người đó đã từng là vợ anh?... Sao anh thấy chị xa lạ thế. Dường như chị là một người đàn bà nào đó anh đã gặp trên một chuyến tàu mấy năm về trước?... Tòa vừa tuyên bố gì nhỉ? Xóa quyết định chấp thuận ly hôn của tòa án huyện, anh phải trở lại sống với Lựu, theo đúng danh nghĩa của một cặp vợ chồng hợp pháp. Anh phải chịu trách nhiệm về tương lai của người phụ nữ với những đứa bé. Anh phải xóa bỏ những tình cảm bồng bột thiếu suy nghĩ, để trở lại... v.v...
Tòa án ngừng làm việc lúc nào anh cũng không biết.
Có người hỏi anh:
- Anh có cần kháng nghị điều gì không ?
- Không.
Vũ Sinh đáp như đáp lại một câu mời của một bà bán qùa rong trước cửa trường huấn luyện sáng sáng. Anh thấy mọi người đứng lên xung quanh mình. Nhớ là đã đến giờ về, anh đứng dậy cầm mũ bước ra. Lựu ra trước, dắt xe đạp chờ anh ở cổng khu nhà tòa án. Chị cố ý đợi anh cùng về. Nhưng Vũ Sinh lên xe từ trong sân, đạp lướt qua không để ý tới chị. Anh không nhìn ai cả. Lựu đạp xe theo chồng. Từ thị xã về tới huyện của họ ở hai mươi bảy cây số. Vũ Sinh đi trước, Lựu theo sau. Chị định dấn lên đạp xe song song cùng chồng nhưng không dám. Nhìn anh, chị biết rằng anh hoàn toàn không để ý tới chị, hoàn toàn không biết chị đã có ý chờ đợi anh và đi cùng đường về với anh. Trở về nhà, nơi họ đã từng chung sống và có hai đứa con. Dù sao anh cũng phải nhớ ra là pháp luật đã ràng buộc hai người và anh không có quyền từ bỏ chị. Dù sao, anh cũng phải nhớ ra rằng chị đã là vợ anh và hiện tại cũng đang là vợ anh. Chị là người phụ nữ mới. Chị phải kiên quyết bảo vệ hạnh phúc của chị, của những đứa con... Dẫu những ý nghĩ rất mạnh bạo và rành mạch. Lựu vẫn không đủ can đảm gọi:
- Anh ơi, đợi em với...
Để buộc anh phải nhìn thấy chị và nói chuyện với chị suốt chặng đường, chị cứ luẩn quẩn với những suy nghĩ của mình. Vũ Sinh mỗi lúc mỗi bỏ xa chị hơn. Mặt anh lạnh lùng, u uất. Anh cũng đang nghĩ ngợi điều gì đó, nhưng chắc chắn không cùng ý nghĩ với người vợ của anh.
Anh về nhà được chừng mười phút thì chị về. Lựu dựng xe, bước vào, cố gắng lấy giọng điệu thản nhiên với chồng:
- Anh đạp xe nhanh thế? Em đuổi mướt mồ hôi mà không kịp.
Vũ Sinh đang ngồi ở bàn, trước chén nước chè bố anh rót cho đã nguội. Anh ngước mắt nhìn lên:
- Chị nói gì nhỉ? Chị hỏi tôi gì nhỉ?
Gương mặt anh , đôi mắt anh lạnh ngắt.
Chị thấy hai má nóng ran vì tủi nhục. Nhưng chính chị đã là người viết đơn kháng án. Chính chị là người đã cố vớt tìm hạnh phúc trong ngôi nhà này với con người này. Với tâm trạng của một kẻ khùng đã đâm lao thì phải chạy theo lao, chị gằn giọng, nói với anh:
- Tôi nói với anh, nói với chồng tôi, anh nghe rõ chưa?
Và mặt chị hiện lên vẻ trâng tráo thảm hại. Vũ Sinh im lặng không trả lời. Anh xoay lưng, ngả người nằm trên chiếc ghế tràng kỷ. Ông bố anh bỏ ra ngoài. Gốc gác là thày đồ, ông già không thể chịu được cảnh tượng đó.
*
* *
Những chùm qủa soan còn đeo lại trên cành vì lá đã rụng hết. Chim không ăn quả soan. Nên các chùm soan cứ phơi ra trên những cành cây trần trụi, từ màu xanh ngả sang vàng hườm, vàng sậm rồi hóa nâu. Người làng bảo nhau hái qủa soan xuống đốt cùng rơm nếp và vài thứ lá khác lấy tro. Tro đó khuấy nước gạn kỹ được một thứ nước trong như lọc, bốc mùi thơm ngát. Đổ nước vào chum, đậy lại. Chờ tới Tết Nguyên đán ngâm gạo gói bánh tro. Đó là món qùa được chuộng nhất trong ngày Tết vì ăn bánh không ngấy, không đầy bụng, vừa ngọt thanh vừa dễ tiêu. Những tấm bánh nhỏ, trong suốt, màu xanh vàng hoặc hổ phách đặt lên đĩa sứ trắng ăn với đường cát mịn hoa mai hoặc mật đố thì tuyệt. Tết năm nào, mẹ đại úy Vũ Sinh cũng gói tới năm cân gạo bánh tro và anh rất thích ăn món bánh dân giã đó.
Năm nay, bà cũng gói năm cân, nhưng gói từ trước Tết. Gửi người mang lên trường huấn luyện cho con cùng bánh ngũ vị và chè lam vì đứa con trai báo tin sẽ không về.
Cả hai ông bà đều hiểu nguyên do sự vắng mặt của anh là vì có Lựu. Từ buổi ở tòa án tỉnh về, anh lên trường huấn luyện luôn cho tới tận ngày bà ngâm gạo gói bánh, rang bỏng làm chè lam. Mấy đứa trẻ vui thêm vì có mẹ thì lại vắng bóng bố. Hai ông bà buồn vì không được gặp con. Dẫu sao, người già cũng quen chịu đựng. Nhất là những người vốn có lòng khoan dung và nhân ái như bố mẹ Vũ Sinh. Con dâu đi vắng, hai vợ chồng già ngồi thì thầm, than thở với nhau. Họ không hiểu vì sao bỗng dưng dở chứng từ bỏ người sắp lấy chị mà quay lại phá án. Anh chàng Mộc đó chất phát, cù mì và hợp với Lựu. Còn Vũ Sinh, giọt máu duy nhất của hai ông bà, lại khác. Dẫu là một sĩ quan, quanh năm quen với thao trường và súng đạn, anh vẫn mang trái tim đa cảm của một ông đồ hay thơ, nhiều tâm sự, anh vẫn mang dòng máu hào hoa của một thôn nữ xinh đẹp, nổi tiếng hát hay và dệt cửi giỏi. Trước khi lấy chồng, phải làm hàng xay hàng xáo để nuôi chồng nuôi con, bà đã từng khiến trai cả tổng phải thay áo, đổi quần, đeo khăn gói tới xem mặt, thầm thương trộm nhớ... Ngay từ khi mang cau trầu tới hỏi Lựu về cho Sinh theo sự bố trí của tổ chức, hai ông bà đã biết sự chênh lệch đẫn tới nỗi bất hạnh trong cuộc sống của họ, sau này cặp vợ chồng ly hôn, ông bà buồn một chút theo thói thường con người bùi ngùi trước những cuộc chia tay, nhưng trong thâm tâm hai người cùng vui mừng vì con trai họ sẽ kiếm tìm được hạnh phúc. Sự tình xoay chuyển, họ không có cách gì giúp được con ngoài việc chăm sóc dìu dắt mấy đứa cháu. Tuy bất bình trước hành động của Lựu, khi có mặt con dâu, hai ông bà vẫn đối xử nhẹ nhàng, chu tất. Nhưng ngay cả cử chỉ đó cũng không đủ cho Lựu bớt nỗi tủi nhục. Càng ngày, chị càng thấy mình lạc lõng trong cảnh cô đơn giữa gia đình chồng. Niềm vui được gần gũi con trở thành nhạt nhẽo trước những nỗi căm giận ngấm ngầm đối với Vũ Sinh. Anh đã đi thẳng, ngay cả về thăm con ba tuần một lần như trước anh cũng không còn giữ. Anh không dửng dưng với chị mà trở lên thù địch với chị. Trước đây, dẫu ơ hờ, đôi khi anh còn kéo tay chị, gọi:
- Lựu ơi, ra xem con nó tắm kìa.
Hoặc:
- Lựu làm gì trong bếp đấy? Ra sân giúp tôi một tay...
Bây giờ, anh không buồn nhìn mặt chị. Và khi chị hỏi, anh đáp lại rõ ràng:
- Chị hỏi gì tôi nhỉ? Tôi không biết... Tốt hơn cả là chị đừng hỏi gì tôi nữa...
Tết Nguyên đán anh không về. Tới ngày tết mồng ba tháng ba, anh cũng không về. Lần này cũng như lần trước, bà mẹ anh lại lụi hụi làm bánh, nấu xôi gửi người mang lên cho con. mười hai cây số, nhiều nhặn gì đâu?... Nhưng anh quyết không thèm gặp mặt chị. Lựu biết mình trở thành vật chướng ngại trong tình cảm của bố mẹ chồng với đứa con duy nhất. Điều đó vừa khiến chị ân hận vừa thỏa mãn ý muốn trả thù: Chị biết chồng rất yêu bố mẹ và ngược lại, ông bà cụ rất thương anh. Chị hằn học nghĩ: "Đáng kiếp. Lý ra, ông bà cụ phải dạy bảo anh ấy chứ. Anh ấy vẫn là chồng mình cơ mà? ... Pháp luật quy định trên giấy trắng mực đen... Mình có theo không anh ấy đâu?...
Ông bà già chắc không biết ý nghĩ tối tăm của chị. Mà giá có biết, họ cũng chẳng chấp. Chíng chị, là kẻ khổ nhất, tủi nhục nhất. Lựu biết thế. Bố mẹ chồng chị cũng biết thế và đó là lý do khiến họ nương nhẹ với chị trong mọi cử chỉ cũng như lời ăn tiếng nói. Mặc dù, đôi khi, vì lòng căm hận không chút ra được, chị ăn nói cạnh khóe, xấc xược và vô cớ đánh đập chửi bới những đứa con.
Làn gió xuân xanh ngăn ngắt cứ thổi qua cánh đồng. Tết bánh trôi bánh chay vừa xong, ngoảnh đi nhoảnh lại đã đến tháng tư, ngày phật đản, bà nội đưa hai đứa cháu lên lễ chùa. Lựu cũng được nghỉ. Ngồi nhà một mình, nghĩ ngợi chán, chị lấy xe đạp tông tốc lên trường huấn luyện tìm anh. Chưa đầy một giờ, đã tới nơi. Người gác cửa hôm đó là hạ sĩ Đỏ. Đỏ biết hết mọi chuyện của Vũ Sinh. Anh ta không cho Lựu vào ngay mà bảo chị đứng chờ rồi nhắn một hạ sĩ khác vào thông báo cho thủ trưởng biết.
- Thủ trưởng mời chị vào.
Anh học viên trở ra, nghiêm trang nói với chị như vậy. Nói xong, anh đợi Lựu dắt xe đạp, đưa chị vào. Vũ Sinh chờ chị trong phòng khách. Anh ngồi sau chiếc bàn rộng, phủ khăn ni lông hoa. Một bình thủy tinh cắm hoa sim núi mẫu đơn đỏ chót. Bốn chén nước trên bàn đều rót đầy. Chiếc ấm pha chè sẵn đặt bên cạnh. Cảnh tượng lạnh lùng. Gương mặt anh lạnh lùng hơn. Chờ người học viên dẫn đường chào, quay đi, anh cất tiếng hỏi:
- Chị lên tìm tôi có việc gì?
Lựu tấm tức như muốn òa khóc. Nhưng chị không thể mất thể diện trước mặt anh, chị cất tiếng hỏi lại hách dịch như giọng nữ công tố viên buộc tội anh ở tòa án:
- Sao ngày nghỉ anh không về?
Vũ Sinh đáp:
- Tôi bận.
Lựu nói:
- Hôm nay là chủ nhật. Trước đây cứ hai tuần anh về một lần cơ mà ?
Người chồng đáp:
- Trước khác, bây giờ khác,
Lựu căng thẳng:
- Trước đây anh là chồng tôi, bây gời cũng thế, không khác được.
Rõ ràng, bàn tay sắt thép của bà phó chánh án đã có hiệu lực. Tòa gọi hai người ra đối chất. Nhưng Vũ Sinh hầu như không nói gì cả. Anh im lặng hoặc đáp rất khẽ: Vâng, hoặc không.
- Anh có công nhận rằng anh có quan hệ với chị Hạnh Hoa trong khi chưa ly hôn với chị Lựu không?
- Không.
- Vậy theo anh, việc anh yêu chị Hạnh Hoa là hợp lý?
- Vâng.
- Việc ly hôn giữa anh với chị Lựu không dính líu gì tới quan hệ yêu đương mới?
- Vâng?
- Vậy tại sao suốt chín năm chung sống, hai người không đặt vấn đề đó ra?
-...
- Nếu không hợp, anh và chị không thể kéo dài quan hệ vợ chồng và sinh hai cháu: Anh chị xây dựng trong thời kháng chiến, do đoàn thể tổ chức, có nghĩa là trên nguyên tắc tự do và tự nguyện, không bị gia đình ép buộc, không chịu sự chói buộc của lễ giáo phong kiến. Đúng không?
-...
- Vì vậy, vấn đề ly hôn giữa hai anh chị xảy ra khi anh có quan hệ yêu đương bất chính. Nói cách khác, anh đã phụ bạc người vợ là chị Lựu, anh phải chịu trách nhiệm về sự tan vỡ hạnh phúc gia đình, tương lai của người phụ nữ và hai đứa trẻ. Anh rõ chưa?
-...
- Chúng tôi yêu cầu anh suy nghĩ lại, không lên vì một phút bồng bột mà để xảy ra chuyện vợ chồng cha con ly tán. Về phía pháp luật, tòa sẽ thực hiện mọi biện pháp để bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ.
Vũ Sinh lặng im, đưa mắt nhìn mọi người. Anh nghe giọng chan chát, đanh thép của nữ công tố viên nhưng hầu như anh chẳng hiểu gì hết. Anh nhìn ông chánh án, bà phó chánh án, các công tố viên... Người đàn bà đang nói sang sảng kia có một gương mặt dài, sống mũi đỏ có mụn ruồi chót cánh mũi bên phải. Chị ta có tài diễn thuyết, nhưng trông chị khô cứng. Bà phó chánh án nghiêm nghị nhìn về phía trước. Còn ông chánh án đang dò ngón tay trên những dòng chữ trong quyển sổ tay trước mặt... Người ngồi kia là vợ anh, Lựu đấy. Người đã đẻ với anh hai đứa con, như trong một chuyện hoang đường. Khuân mặt chị bẹt, hai gò má cao, có những mụn nho nhỏ, sần sần. Hàm răng đều và trắng. Chị đang ngồi kẹp hai bàn tay vào đùi, mắt nhìn xuống. Tóc cặp sau lưng, mấy sợi tóc lòa xòa trên má và rơi xuống đôi vai rộng, hơi đổ về phía trước. —, người đó đã từng là vợ anh?... Sao anh thấy chị xa lạ thế. Dường như chị là một người đàn bà nào đó anh đã gặp trên một chuyến tàu mấy năm về trước?... Tòa vừa tuyên bố gì nhỉ? Xóa quyết định chấp thuận ly hôn của tòa án huyện, anh phải trở lại sống với Lựu, theo đúng danh nghĩa của một cặp vợ chồng hợp pháp. Anh phải chịu trách nhiệm về tương lai của người phụ nữ với những đứa bé. Anh phải xóa bỏ những tình cảm bồng bột thiếu suy nghĩ, để trở lại... v.v...
Tòa án ngừng làm việc lúc nào anh cũng không biết.
Có người hỏi anh:
- Anh có cần kháng nghị điều gì không ?
- Không.
Vũ Sinh đáp như đáp lại một câu mời của một bà bán qùa rong trước cửa trường huấn luyện sáng sáng. Anh thấy mọi người đứng lên xung quanh mình. Nhớ là đã đến giờ về, anh đứng dậy cầm mũ bước ra. Lựu ra trước, dắt xe đạp chờ anh ở cổng khu nhà tòa án. Chị cố ý đợi anh cùng về. Nhưng Vũ Sinh lên xe từ trong sân, đạp lướt qua không để ý tới chị. Anh không nhìn ai cả. Lựu đạp xe theo chồng. Từ thị xã về tới huyện của họ ở hai mươi bảy cây số. Vũ Sinh đi trước, Lựu theo sau. Chị định dấn lên đạp xe song song cùng chồng nhưng không dám. Nhìn anh, chị biết rằng anh hoàn toàn không để ý tới chị, hoàn toàn không biết chị đã có ý chờ đợi anh và đi cùng đường về với anh. Trở về nhà, nơi họ đã từng chung sống và có hai đứa con. Dù sao anh cũng phải nhớ ra là pháp luật đã ràng buộc hai người và anh không có quyền từ bỏ chị. Dù sao, anh cũng phải nhớ ra rằng chị đã là vợ anh và hiện tại cũng đang là vợ anh. Chị là người phụ nữ mới. Chị phải kiên quyết bảo vệ hạnh phúc của chị, của những đứa con... Dẫu những ý nghĩ rất mạnh bạo và rành mạch. Lựu vẫn không đủ can đảm gọi:
- Anh ơi, đợi em với...
Để buộc anh phải nhìn thấy chị và nói chuyện với chị suốt chặng đường, chị cứ luẩn quẩn với những suy nghĩ của mình. Vũ Sinh mỗi lúc mỗi bỏ xa chị hơn. Mặt anh lạnh lùng, u uất. Anh cũng đang nghĩ ngợi điều gì đó, nhưng chắc chắn không cùng ý nghĩ với người vợ của anh.
Anh về nhà được chừng mười phút thì chị về. Lựu dựng xe, bước vào, cố gắng lấy giọng điệu thản nhiên với chồng:
- Anh đạp xe nhanh thế? Em đuổi mướt mồ hôi mà không kịp.
Vũ Sinh đang ngồi ở bàn, trước chén nước chè bố anh rót cho đã nguội. Anh ngước mắt nhìn lên:
- Chị nói gì nhỉ? Chị hỏi tôi gì nhỉ?
Gương mặt anh , đôi mắt anh lạnh ngắt.
Chị thấy hai má nóng ran vì tủi nhục. Nhưng chính chị đã là người viết đơn kháng án. Chính chị là người đã cố vớt tìm hạnh phúc trong ngôi nhà này với con người này. Với tâm trạng của một kẻ khùng đã đâm lao thì phải chạy theo lao, chị gằn giọng, nói với anh:
- Tôi nói với anh, nói với chồng tôi, anh nghe rõ chưa?
Và mặt chị hiện lên vẻ trâng tráo thảm hại. Vũ Sinh im lặng không trả lời. Anh xoay lưng, ngả người nằm trên chiếc ghế tràng kỷ. Ông bố anh bỏ ra ngoài. Gốc gác là thày đồ, ông già không thể chịu được cảnh tượng đó.
*
* *
Những chùm qủa soan còn đeo lại trên cành vì lá đã rụng hết. Chim không ăn quả soan. Nên các chùm soan cứ phơi ra trên những cành cây trần trụi, từ màu xanh ngả sang vàng hườm, vàng sậm rồi hóa nâu. Người làng bảo nhau hái qủa soan xuống đốt cùng rơm nếp và vài thứ lá khác lấy tro. Tro đó khuấy nước gạn kỹ được một thứ nước trong như lọc, bốc mùi thơm ngát. Đổ nước vào chum, đậy lại. Chờ tới Tết Nguyên đán ngâm gạo gói bánh tro. Đó là món qùa được chuộng nhất trong ngày Tết vì ăn bánh không ngấy, không đầy bụng, vừa ngọt thanh vừa dễ tiêu. Những tấm bánh nhỏ, trong suốt, màu xanh vàng hoặc hổ phách đặt lên đĩa sứ trắng ăn với đường cát mịn hoa mai hoặc mật đố thì tuyệt. Tết năm nào, mẹ đại úy Vũ Sinh cũng gói tới năm cân gạo bánh tro và anh rất thích ăn món bánh dân giã đó.
Năm nay, bà cũng gói năm cân, nhưng gói từ trước Tết. Gửi người mang lên trường huấn luyện cho con cùng bánh ngũ vị và chè lam vì đứa con trai báo tin sẽ không về.
Cả hai ông bà đều hiểu nguyên do sự vắng mặt của anh là vì có Lựu. Từ buổi ở tòa án tỉnh về, anh lên trường huấn luyện luôn cho tới tận ngày bà ngâm gạo gói bánh, rang bỏng làm chè lam. Mấy đứa trẻ vui thêm vì có mẹ thì lại vắng bóng bố. Hai ông bà buồn vì không được gặp con. Dẫu sao, người già cũng quen chịu đựng. Nhất là những người vốn có lòng khoan dung và nhân ái như bố mẹ Vũ Sinh. Con dâu đi vắng, hai vợ chồng già ngồi thì thầm, than thở với nhau. Họ không hiểu vì sao bỗng dưng dở chứng từ bỏ người sắp lấy chị mà quay lại phá án. Anh chàng Mộc đó chất phát, cù mì và hợp với Lựu. Còn Vũ Sinh, giọt máu duy nhất của hai ông bà, lại khác. Dẫu là một sĩ quan, quanh năm quen với thao trường và súng đạn, anh vẫn mang trái tim đa cảm của một ông đồ hay thơ, nhiều tâm sự, anh vẫn mang dòng máu hào hoa của một thôn nữ xinh đẹp, nổi tiếng hát hay và dệt cửi giỏi. Trước khi lấy chồng, phải làm hàng xay hàng xáo để nuôi chồng nuôi con, bà đã từng khiến trai cả tổng phải thay áo, đổi quần, đeo khăn gói tới xem mặt, thầm thương trộm nhớ... Ngay từ khi mang cau trầu tới hỏi Lựu về cho Sinh theo sự bố trí của tổ chức, hai ông bà đã biết sự chênh lệch đẫn tới nỗi bất hạnh trong cuộc sống của họ, sau này cặp vợ chồng ly hôn, ông bà buồn một chút theo thói thường con người bùi ngùi trước những cuộc chia tay, nhưng trong thâm tâm hai người cùng vui mừng vì con trai họ sẽ kiếm tìm được hạnh phúc. Sự tình xoay chuyển, họ không có cách gì giúp được con ngoài việc chăm sóc dìu dắt mấy đứa cháu. Tuy bất bình trước hành động của Lựu, khi có mặt con dâu, hai ông bà vẫn đối xử nhẹ nhàng, chu tất. Nhưng ngay cả cử chỉ đó cũng không đủ cho Lựu bớt nỗi tủi nhục. Càng ngày, chị càng thấy mình lạc lõng trong cảnh cô đơn giữa gia đình chồng. Niềm vui được gần gũi con trở thành nhạt nhẽo trước những nỗi căm giận ngấm ngầm đối với Vũ Sinh. Anh đã đi thẳng, ngay cả về thăm con ba tuần một lần như trước anh cũng không còn giữ. Anh không dửng dưng với chị mà trở lên thù địch với chị. Trước đây, dẫu ơ hờ, đôi khi anh còn kéo tay chị, gọi:
- Lựu ơi, ra xem con nó tắm kìa.
Hoặc:
- Lựu làm gì trong bếp đấy? Ra sân giúp tôi một tay...
Bây giờ, anh không buồn nhìn mặt chị. Và khi chị hỏi, anh đáp lại rõ ràng:
- Chị hỏi gì tôi nhỉ? Tôi không biết... Tốt hơn cả là chị đừng hỏi gì tôi nữa...
Tết Nguyên đán anh không về. Tới ngày tết mồng ba tháng ba, anh cũng không về. Lần này cũng như lần trước, bà mẹ anh lại lụi hụi làm bánh, nấu xôi gửi người mang lên cho con. mười hai cây số, nhiều nhặn gì đâu?... Nhưng anh quyết không thèm gặp mặt chị. Lựu biết mình trở thành vật chướng ngại trong tình cảm của bố mẹ chồng với đứa con duy nhất. Điều đó vừa khiến chị ân hận vừa thỏa mãn ý muốn trả thù: Chị biết chồng rất yêu bố mẹ và ngược lại, ông bà cụ rất thương anh. Chị hằn học nghĩ: "Đáng kiếp. Lý ra, ông bà cụ phải dạy bảo anh ấy chứ. Anh ấy vẫn là chồng mình cơ mà? ... Pháp luật quy định trên giấy trắng mực đen... Mình có theo không anh ấy đâu?...
Ông bà già chắc không biết ý nghĩ tối tăm của chị. Mà giá có biết, họ cũng chẳng chấp. Chíng chị, là kẻ khổ nhất, tủi nhục nhất. Lựu biết thế. Bố mẹ chồng chị cũng biết thế và đó là lý do khiến họ nương nhẹ với chị trong mọi cử chỉ cũng như lời ăn tiếng nói. Mặc dù, đôi khi, vì lòng căm hận không chút ra được, chị ăn nói cạnh khóe, xấc xược và vô cớ đánh đập chửi bới những đứa con.
Làn gió xuân xanh ngăn ngắt cứ thổi qua cánh đồng. Tết bánh trôi bánh chay vừa xong, ngoảnh đi nhoảnh lại đã đến tháng tư, ngày phật đản, bà nội đưa hai đứa cháu lên lễ chùa. Lựu cũng được nghỉ. Ngồi nhà một mình, nghĩ ngợi chán, chị lấy xe đạp tông tốc lên trường huấn luyện tìm anh. Chưa đầy một giờ, đã tới nơi. Người gác cửa hôm đó là hạ sĩ Đỏ. Đỏ biết hết mọi chuyện của Vũ Sinh. Anh ta không cho Lựu vào ngay mà bảo chị đứng chờ rồi nhắn một hạ sĩ khác vào thông báo cho thủ trưởng biết.
- Thủ trưởng mời chị vào.
Anh học viên trở ra, nghiêm trang nói với chị như vậy. Nói xong, anh đợi Lựu dắt xe đạp, đưa chị vào. Vũ Sinh chờ chị trong phòng khách. Anh ngồi sau chiếc bàn rộng, phủ khăn ni lông hoa. Một bình thủy tinh cắm hoa sim núi mẫu đơn đỏ chót. Bốn chén nước trên bàn đều rót đầy. Chiếc ấm pha chè sẵn đặt bên cạnh. Cảnh tượng lạnh lùng. Gương mặt anh lạnh lùng hơn. Chờ người học viên dẫn đường chào, quay đi, anh cất tiếng hỏi:
- Chị lên tìm tôi có việc gì?
Lựu tấm tức như muốn òa khóc. Nhưng chị không thể mất thể diện trước mặt anh, chị cất tiếng hỏi lại hách dịch như giọng nữ công tố viên buộc tội anh ở tòa án:
- Sao ngày nghỉ anh không về?
Vũ Sinh đáp:
- Tôi bận.
Lựu nói:
- Hôm nay là chủ nhật. Trước đây cứ hai tuần anh về một lần cơ mà ?
Người chồng đáp:
- Trước khác, bây giờ khác,
Lựu căng thẳng:
- Trước đây anh là chồng tôi, bây gời cũng thế, không khác được.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
